Aandacht (... voor aandacht)

Een tijd terug ging ik met mijn zoontje mijn dochters van school halen. We waren wat laat en verlieten gehaast ons huis. De auto stond verderop dus ik zette er meteen de pas in. Halverwege merkte ik dat mijn zoontje niet mee was gelopen. Toen ik achterom keek zag ik hem gehurkt bij onze voortuin zitten. Meteen riep ik hem om te komen terwijl ik doorliep naar mijn auto. Een stukje verder keek ik nog eens en zag ik hem rustig kuieren, terwijl hij keek naar een dingetje in zijn hand. Nu sprak ik hem wat dwingend toe; ‘Kom nou, ventje …, zo komen we te laat!’. Hij stond meteen stil, keek mij even aan en alle aandacht ging weer naar het voorwerp in zijn hand. Met lichte irritatie liep ik terug om duidelijk te maken dat hij niet zo moest treuzelen. Toen ik dit dacht te gaan zeggen, rolde er onverwacht een begripvol; ‘Vertel eens wat heb je daar?’; uit mijn mond. Hij keek mij glimlachend aan en zei; ‘Kijk een steen’. Meteen liet hij het ding vallen en zette het op een rennen. ‘Kom papa, we gaan naar school!’; riep hij.

In de auto zag ik in dat mijn zoontje met een beetje aandacht gewoon naast mij was blijven lopen. We liepen immers samen de deur uit … fysiek althans. Maar in mijn gedachten was ik helemaal niet met hem bezig; ik zat met mijn hoofd al bij mijn dochters en de drukke kruising die ik nog moest oversteken. Ook veroordeelde ik mezelf omdat ik (letterlijk) weer tegen de klok moest racen. Al zittend in mijn auto vond ik het allemaal maar confronterend en dus wierp ik maar weer een aandachtige blik op de weg. Terug naar het ‘hier en nu’.

Hoe vaak gebeurt het niet dat onze gedachten vertrekken en we niet meer met onze aandacht ‘in het moment’ zijn? Dagdromen over dat huisje in Frankrijk terwijl je in gesprek bent met iemand. Nadenken over een moeilijk gesprek met een collega als je de vaatwasser uitruimt of in gedachten je boodschappenlijstje maken terwijl je in vergadering bent. Terugkijken en vooruitdenken heeft natuurlijk een belangrijke functie; we leren van het verleden en bereiden ons voor op wat eventueel komen gaat. Alleen gaan onze gedachten altijd door en vaak gaan we aan de haal met een eindeloze gedachtendiarree; een stroom die ons weghaalt van waar we daadwerkelijk zijn. Dit doet mij denken aan een oude tekst die sommigen misschien eerder hebben gelezen:

Een man

die ervaren was in meditatie,

werd eens gevraagd,

hoe hij ondanks

zijn vele bezigheden

zo ingekeerd kon zijn.

Hij antwoordde:

‘Als ik sta, dan sta ik;

als ik ga, dan ga ik;

als ik zit, dan zit ik;

als ik eet, dan eet ik;

als ik spreek, dan spreek ik …’

Degenen

die de vraag stelden zeiden:

‘Dat doen wij ook!

Wat doet u nog meer?’

Hij antwoordde wederom:

‘Als ik sta, dan sta ik;

als ik ga, dan ga ik;

als ik zit, dan zit ik;

als ik eet, dan eet ik;

als ik spreek, dan spreek ik …’

Weer zeiden de mensen:

‘Dat doen wij toch ook?’

Maar toen zei hij tot hen:

‘Nee, als je zit,

dan sta je al;

als je staat,

dan loop je al;

als je loopt,

dan ben je er al;

als je eet,

ben je al klaar.’

Vooral het contrast in deze tekst confronteert mij met mijn gedrag op die middag met mijn zoon. Hij was totaal niet onder de indruk van mijn haast en liet zich hierdoor niet beïnvloeden. Mijn zoontje liep onbevangen naar de auto en ondertussen viel zijn verwonderde blik op de schoonheid van een steen, een zwart-wit gestreepte nog wel. Zijn nieuwsgierigheid mocht er volledig zijn en er was even geen ruimte voor zo’n pusher als ik. Toen hij zich volledig had overgegeven aan het steentje kon hij weer aandacht geven aan iets anders; naar school gaan.

Kinderen hebben het nog in zich om van moment tot moment te leven. Ze zijn nog wakker en alert en datgene wat zich aandient laten ze toe. Soms leven ze zich er helemaal in uit en soms hebben ze er in stilte contact mee. Heel simpel eigenlijk. Wat mijn zoontje doet durf ik niet altijd aan te gaan. Dit geldt voor het gros van ons volwassenen. Ik ben soms huiverig voor datgene wat zich kan aandienen. Een scala van gevoelens; frustratie, angst, blijheid, onzekerheid, vreugde, teleurstelling, liefde … zeg het maar ... Vooral de mogelijke intensiteit hiervan doet ons vaak besluiten om af te haken. Wat mijn kind doet is eigenlijk de normaalste zaak van de wereld en dat maakt hem zo eerlijk, oprecht, transparant, kwetsbaar en toch ook zo krachtig en stabiel. Een mooi voorbeeld, toch …?

Daarom … even aandacht voor aandacht … want het is precies zoals John Lennon eens zei; ‘Life is what happens to you while you’re busy making other plans’.