B.A.
Een oude vriend van mij, John, is halverwege 2011 overleden. Gestorven aan slokdarmkanker. Hij bleek nog geen 50 jaar oud en was vader van een kereltje van acht. Net voor oudjaar kwam ik erachter, via internet. Ik kende hem uit New York en we hadden al jaren geen contact meer. Uit het oog maar niet uit het hart.
Op een dag was ik aan het mijmeren over vroeger en ‘good old’ John flitste door mijn hoofd. Ik was benieuwd hoe het met hem ging dus ik klopte zijn naam en een paar zoektermen in Google. Meteen stuitte ik op zijn overlijdensbericht. Ik was geschokt.
Toen ik John leerde kennen was hij de partner van een goede vriendin van mij. Een grote, charismatische vent met typische Ierse humor. Hij werkte jaren in sales en was daarin erg succesvol. Gekscherend zei hij altijd; ‘The job gave me lots of travel and a closet full of fancy clothes’. John was ook een stevige drinker.
Met behulp van A.A. stopte John met drinken. Hij nam het leven bij de dag en gooide het roer radicaal om. Hij besloot te gaan werken met daklozen omdat hij zich verbonden voelde met hen. Daklozen hebben letterlijk geen dak boven hun hoofd maar volgens John zijn velen ook thuisloos in zichzelf. En hoewel John in een mooi appartement woonde op Manhattan, voelde hij zich vaak thuisloos.
John was niet een kerel van het protocol. Overal paste hij een mouw aan. Hij reed met gemak 800 kilometer om de vriend, van een zwager, van een tante, van een patiënt te plaatsen in een opvangcentrum. Een ‘hands-on’ type die zich kon verplaatsen in mensen die onder een brug ‘woonden’ maar ook klikte met ‘members of the board’ tijdens een fondsenwervingsgala. Ik kan mij herinneren dat hij eens onderdak had geregeld voor een dakloze oud-verpleegster. Ze ging zich settelen in een piepkleine studio nadat ze tijden in een tent had gewoond aan de Upper West Side. De vrouw was in extase; eindelijk een eigen plek hoewel ze enigszins beschroomd toegaf ook een tentje te willen plaatsen in haar nieuwe stulpje. John zei daarover; ‘A tent was not a big deal. Life was’.
Na een aantal sobere jaren kreeg John een terugval. Hij ging weer drinken en werd een ‘high functioning’ alcoholist. Afkicken bleef een gevecht en hoe gek het ook klinkt, daar hadden John en ik een raakvlak. Volgens John heeft iedereen een verslavingsprobleem en ik snapte hem. Ook ik ben een junk, hartstikke verslaafd aan mijn eigen handelen, zelfs aan mijn inconsequente, niet effectieve gedrag. Een gedragsjunkie dus. Loskomen van iets waar ik gewend aan ben en wat vertrouwd voelt blijft moeilijk voor mij. Met roken ben ik jaren geleden ‘cold turkey’ gekapt; ik was er klaar mee en ik heb nooit meer behoefte gehad aan een sigaret.
Ik ken echter ook de momenten waarop ik mij voorneem het over een andere boeg te gooien maar uiteindelijk kan ik mijn gewoontes niet beslechten. Ik saboteer en bedrieg door mijzelf dingen te beloven die ik niet altijd kan waarmaken. Anderen zullen zich afvragen waar ik mij druk om maak; ik heb immers geen probleem met drank, drugs, seks of gokken. Toch ben ik verslaafd aan driftbuien. Hoewel ik op mijn weg naar volwassenheid geleerd heb mijzelf te beheersen kan ik af en toe nog steeds korzelig reageren. Alsof ik de verlokking van een oude reflex niet kan weerstaan, mijn persoonlijke ‘relapse’ die soms niet in verhouding staat met de situatie waarin ik mij bevind. Balen!
Patronen zijn hardnekkig te doorbreken. Uit menig onderzoek blijkt dat 80% van de mensen die zich ander gedrag aanmeten binnen twee jaar als een automatische piloot terugvallen in hun oude gewoontes. Van John weet ik dat het helpt om ècht te accepteren dat je een probleem hebt, de eerste stap van het twaalf stappen programma van A.A.. Eigenlijk gaat het over jezelf volledig accepteren zoals je bent zodat je niets meer hoeft te onderdrukken, zelfs als het gaat over zogenaamde onschuldige dingen als s’avonds snaaien, te makkelijk vloeken, anderen voortdurend pleasen, snauwerig reageren of te hard rijden. Als felle donder weet ik hoe lastig het kan zijn … maar niet meer de schone schijn ophouden naar mijzelf en eigenlijk ook naar anderen gaf mij een enorme boost aan energie. Door erkenning werd het namelijk makkelijker om een van mijn daadwerkelijke behoeftes te omarmen, vanuit rust wensen te reageren.
Nieuw gedrag kunnen we ons pas eigen maken als we onszelf belonen op het moment dat we het laten zien. Simpelweg door er bewust bij stil te staan, dat we juist dat moment koesteren, dat we onszelf daarvoor waarderen, dat we de durf in onszelf appreciëren en het effect van ons gedrag vieren. Overigens, voor de nuchtere, calvinistische lezer, dit mag ingetogen gebeuren zolang er maar een vleugje trots of tevredenheid vrijkomt want juist dat stimuleert om verder te gaan met het nieuwe gedrag (heb je overigens de neiging om ‘toeters en bellen’ uit de kast te trekken, ga vooral je gang!).
Het mag duidelijk zijn dat we door te vieren onszelf voeden, voor onszelf zorgen, om uiteindelijk tot volle wasdom te komen als mens. En het klopt, deze processen hebben tijd en vertraging nodig, forceren heeft geen zin. Dit proces vraagt aandacht en mildheid naar onszelf en dan brengt het ons wel daar waar we willen zijn, dichter bij ons ware zelf. Het zou mooi zijn als we eens beginnen onszelf juist dít te gunnen. Ik ben er net (weer) mee begonnen …
Trouwens, is Behaviorholics Anonymous een idee?
R.I.P. John.
Opmerkingen